سایت کرب و بلا - سایت تخصصی امام حسین علیه السلام


جستجوی حقایق در سایه روشن تاریخ

از واقعه عاشورا، 1375 سال می‌گذرد و چهره‌های متفاوتی از آن باقی مانده و شرایط طوری است که برای بدست آوردن حقیقت باید پژوهش کرد و از لا به لای نقل های مختلف بتوان حقایقی را دریافت کرد. بسیاری از منابع تاریخی اولیه به ما نرسیده است و در گذشته از بین رفته اند و نمی توان گفت تمام جزئیات حقایق عاشورا در تاریخ آمده است. به دلیل نقل‌های مختلف، شیوه های پژوهش و اصول انتخاب منابع تاریخی اختلافات زیادی و حتی متناقض در بین بازنویسان تاریخ عاشورا رخ می دهد.

بررسی تاریخ برای یافتن حقیقت اتفاقات کوفه

مسلم بن عقیل نماینده امام حسین (ع) در کوفه بود. او مامور بود وضیعت این شهر را بررسی و برای امام حسین (ع) گزارش دهد. به دلیل نقل های تاریخی بسیار متفاوت از فضای کوفه و خفقان آن؛ اتفاقاتی که در کمتر 2 ماه اقامت مسلم در کوفه رخ داد بسیار مبهم می‌نماید و به معمایی بدل شده است که هریک از تاریخ‌دانان با اندیشه خود به تحلیل آن پرداخته اند. در این پرونده به گفته‌های تاریخ درباره این واقعه و تحلیل های تاریخ‌دانان می پردازیم تا شاید گوشه ای از معمای تنهایی مسلم در کوفه روشن گردد.

بررسی وضعیت مکه در ۴ ماه اقامت امام حسین (ع)

امام حسین (ع) به دلیل تهدید جانی یزید و امکان ترور از مدینه خارج و به سوی مکه رهسپار شدند ایشان در سوم شعبان سال 61 به مکه رسیدند. امام حسین (ع) به مدت 4 ماه در این شهر اقامت گزیدند و در 9 ذی الحجه از آن خارج شدند. در این 4 ماه ایشان به فعالیت‌های مختلفی دست زدند اما یزید حتی حاضر نبود در حرم امن الهی ضامن ایمنی امام حسین (ع) باشد و تلاش‌های بسیاری برای ترور ایشان کرد. در این پرونده تحولات مکه و فعالیت‌های معترضان به خلافت یزید، بررسی و تحلیل می شود.

مقایسه کوفه زمان حضرت علی (ع) و کوفه زمان امام حسین (ع)

کوفه یکی از مهم ترین شهرهای اسلامی است که اولین جریان‌های سیاسی اسلامی و اولین جامعه شیعی در آنجا شگل گرفته است. کوفه به دلیل آنکه در سال‌های 34 الی 66 و 70 هجری مرکز نا آرامی‌ها بود بررسی تاریخی این شهر و دسته‌ها، گروه‌ها، قبایل و فرهنگ آن کمک شایانی به فهم درست تحولات مهم تاریخی در این برهه می‌کند. کوفه در تاریخ، تبدیل به یک معما شده است؛ زیرا که هم مشهور به پایگاه شیعیان است و هم در برهه‌های حساس تاریخ رها کننده سه امام شیعیان هست. چرخش های ناگهانی و سریع کوفیان در جریان ها و حوادث بسیار گیج کننده است و سوالات بسیاری را در ذهن ایجاد می‌کند. با خواندن این پرونده و فهم برخی تغییرات جریان‌های سیاسی و اعتقادی، علت چرخش‌های فضای عمومی کوفه در دوران حضرت علی (ع) و امام حسین (ع) روشن‌تر خواهد شد.

واقعه کربلا اصلی ترین عامل تحول تاریخ سیاسی اسلام است، بنابراین بررسی منابع موجود، اعم از منابع منتسب به اهل سنت، شیعه، نگاشته های تاریخی پراکنده و مقاتل در دسترس از اهمیت والایی برخوردار است. رابطه اجتناب ناپذیر بین مطالب مقاتل و پژوهش در زمینه تاریخ عاشورا نیازمند شناخت کلی و میزان اعتبار آنها است.

شاید این سوال در ذهن همه ما باشد واقعه عاشورا چگونه به دست ما رسیده است؟ چه کسانی واقعه‌ای که در بیابانی دورافتاده اتفاق افتاده است را نقل کردند؟ با جستجو در کتاب های تاریخی می توان فهمید چه کسانی اتفاقاتی که در صحرای کربلا رخ داده است را نقل کرده‌اند در ادامه به معرفی این راویان که خود هم در واقعه حضور داشتند می پردازیم.

بانوانی همراه با سیدالشهدا (ع) در کربلا بودند و پس از آن اسیر شدند از جمله آنها کسانی بودند که احوال امام حسین (ع) را برای دیگران بازگو کردند. در ادامه به شرح‌حالی از زنانی که راوی امام حسین (ع) بوده‌اند می‌پردازیم.

پس از شهادت امیرمؤمنان (ع)، امام حسین (ع) با برادرش امام حسن (ع) بیعت کرد. ایشان چه در ایام خلافت امام حسن (ع) و چه در دوران امامت آن حضرت، همواره همراه و یار و یاور امام حسن (ع) در امور خلافت و امامت بود. افزون بر این، امام حسین (ع) احترام ویژه‌اى براى برادر و امام (ع) خود قائل بود، به طوری که در یک کلام می‌توان گفت که ایشان در پیروى و تکریم از امام حسن (ع) کار را به سرانجام رسانده بود.

در بخش پیشین انحراف عقیده معاویه را بررسی کردیم. در ادامه فعالیت های او در زمان امام حسن علیه‌السلام ، جنایت ها ،زیر پا نهادن صلحنامه اش با امام حسن مجتبی (ع) و کشتار شیعیان و طرفداران علی ابن ابی طالب علیه السلام را در تاریخ مکتوب بررسی می کنیم....

پس از کشتن امام حسین (ع) و یارانش، سپاه عمر سعد به غارت سلاح، مرکب و لباس ایشان پرداختند؛ آنان حتی از جامه و زیورآلات زنان هم نگذشتند. همچنین بعد از جمع آوری غنایم جنگی مشغول تقسیم سرهای شهدای کربلا شدند که بدین‌وسیله نزد ابن زیاد تقرب بجویند. نوشتار زیر صرفاً گزارشی از چگونگی غارت خیام، جمع آوری غنیمت و تقسیم سرهای شهدا بین قبایل مختلف است.


رقم‌های متفاوتی درباره تعداد سپاه عمربن سعد در بین گزارش‌های تاریخی ذکر شده است. خوشبختانه مورخین بسیاری به گزارش واقعه عاشورا پرداخته‌اند و با جمع‌بندی بین تمام گزارش‌ها می‌توان به فصل مشترکی از تعداد سپاه دست یافت، هرچند که تعداد دقیق و نهایی سپاه همچنان مشخص نیست.


مسلم بن عقیل از طرف امام حسین (ع) مامور بود مخفیانه به سمت کوفه حرکت کند. در این راه اتفاقاتی برای او رخ داد که در ادامه به برسی مسیر و این اتفاقات می پردازیم.


زیاد بن ابیه، پدر عبید الله بن زیاد، بود که در زمان حکومت امام علی (ع) از جانب ایشان زمام‌دار فارس شد. در زمان جنگ صفین، وقتی معاویه نامه‌ای به او می فرستد و او را به خود دعوت می کند، او پاسخ رد به معاویه می‌فرستد. ولی بعد از شهادت امام علی (ع) به سپاه معاویه پیوست.

در طول تاریخ زیارت امام حسین (ع) جایگاهی والا داشته است و پادشاهان شیعه چه از روی عقیده و چه برای مشروعیت حکومت خود به زیارت بارگاه مطهر ایشان می رفتند.


در تاریخ گفته شده است رسول خدا (ص) بود که نام حسین (خوب‌ونیکو) را بر ایشان نهاد. در ادامه به بررسی دلیل انتخاب این نام برای امام حسین (ع) می پردازیم.

از لابه‌لای تاریخ و از تصریحات وقایع‌نگاران به دست می‌آید که برگزاری جشن در روز عاشورا مثل روز عید و شادی و شادمانی از بدعت‌های اوباش بنی‌امیه و کارگزاران آن‌ها مثل حجاج بن یوسفو همفکرانشان از قبیل حاکمان بنی ایوب، می‌باشد.

بنی‌امیه در این روز لباس جدید می‌پوشیدند و خود را آراسته و سرمه به چشم می‌کشیدند و به یکدیگر تبریک می‌گفتند... و تا حکومت آنان برقرار بود، این‌گونه مراسم اجرا می‌شد.

فراموشی رمز عبور

ایمیل خود را وارد کنید

×

ارتباط با ما

پیام های خود را از این طریق برای ما ارسال نمایید.

×